Tak zwana osobowość narcystyczna przez większość osób jest postrzegana dość jednoznacznie. Zgodnie z powszechną opinią, typowe cechy narcyza to egoizm, samouwielbienie i celowe umniejszanie wartości innych. W rzeczywistości jednak jest ona znacznie bardziej złożona. Z poniższego artykułu dowiesz się, co to jest narcyzm w psychologii i jak naprawdę wyglądają narcystyczne cechy osobowości.
Czym charakteryzuje się narcyzm?
Żeby lepiej zrozumieć temat, warto na początek przedstawić definicję narcyzmu. Co ważne, wymienić można dwa jego rodzaje:
- narcyzm wrażliwy – charakteryzuje się niską samooceną, dużym lękiem i wrażliwością na krytykę ze strony osób trzecich (zwłaszcza bliskich). Do tego dochodzi silna, czasem wręcz chorobliwa potrzeba akceptacji i uznania,
- narcyzm wielkościowy – brak empatii wobec innych osób i skłonność do wykorzystywania ich w imię własnych celów. Tego typu osobowość narcystyczna objawia się również potrzebą dominacji nad otaczającymi ludźmi.
Obie formy narcyzmu różnią się nie tylko pod kątem zachowania, ale też podejścia do ewentualnej terapii. W przypadku narcyzmu wrażliwego istnieje większa szansa na to, że dana osoba zgłosi się na terapię, która skupi się na leczeniu zaburzenia osobowości. Z kolei narcyz wielkościowy rzadziej odczuwa taką potrzebę. Poczucie wyższości jest bowiem zbyt duże.
Jak zachowuje się narcyz?
Od wyjaśnienia, co to jest narcyzm, możemy przejść do wskazania, jakie są cechy narcyza i w jaki sposób wpływają one na jego zachowanie. Oczywiście w tym przypadku istotne jest to, o jakim dokładnie narcyzmie mówimy. Do tego dochodzą indywidualne cechy osobowości każdego człowieka.
Narcyzm – objawy:
- brak empatii wobec innych – narcyz nie zauważa potrzeb otaczających go osób lub są one dla niego nieważne, tak samo jak ich uczucia, na przykład względem tego, co robi i mówi,
- poczucie wyższości – może być mniejsze lub większe, jednak z reguły polega na postrzeganiu siebie jako osobę wyjątkową i lepszą od innych. Narcyz czuje potrzebę podkreślania tego na każdym kroku,
- niskie poczucie własnej wartości – cechy narcystyczne często wzmacniane są przez niską samoocenę, która w przypadku narcystycznego zaburzenia osobowości rekompensowana jest przez omawiane zachowania,
- potrzeba bycia podziwianym – rzadko jest ona zaspokajana, dlatego narcyz może specjalnie wyolbrzymiać swoje osiągnięcia i udział w pewnych wydarzeniach,
- mocna zazdrość – szczególnie wobec osób, które mogą pochwalić się jakimiś osiągnięciami.
Niektóre mechanizmy, zachowania typowe dla osobowości narcystycznej można dostrzec u wielu osób, co oczywiście nie oznacza od razu, że w ich przypadku dochodzi do narcystycznego zaburzenia osobowości. Żeby zdiagnozować taki stan, potrzebna jest opinia specjalisty.
Osoba narcystyczna może dużo zyskać na wizycie u psychologa. A zwłaszcza wówczas, gdy cierpi na stany lękowe, depresję lub inne zaburzenia, które wynikają nie tylko z wyżej wymienionych cech i objawów, ale też z bolesnego zderzenia własnych oczekiwań z rzeczywistością.
Jakich słów używa narcyzm?
Narcystyczne cechy osobowości można rozpoznać po tym, co i jak dana osoba mówi. Narcyzowi (szczególnie wielkościowemu) łatwo przychodzi krytyka, a czasem wręcz poniżanie i ośmieszanie innych. Wszystko to przy jednoczesnym wyolbrzymianiu własnych dokonań.
Jeśli natomiast dojdzie do nieporozumień lub odbiorca przekazu nie zgodzi się z narcyzem, pojawić się mogą nagłe ataki złości. W przypadku narcystycznego zaburzenia osobowości należy zwrócić uwagę również na postawę wobec problemów i reakcji innych osób. Zazwyczaj dochodzi do bagatelizowania i przekonywania, że to nie narcyz jest winien. Wręcz przeciwnie – to ofiara narcystycznego zachowania doprowadziła do przykrej sytuacji.
Osobowość narcystyczna jest bardzo złożona i skomplikowana. Trudno jednoznacznie ją scharakteryzować, jednak pewne jest to, że osoby zmagające się z zaburzeniami wymagają pomocy. Najlepiej odpowiednio przygotowanego psychologa, który będzie potrafił opracować właściwą terapię.
